Zdrowe
budownictwo.

Zaczęło się w Holandii, w stowarzyszeniu, którego dziekan budownictwa na Politechnice publikował o tym, że linie wysokiego napięcia powodują białaczkę, a farby z terpentyny zabijają ryby w przydomowym stawie.

Przez dwadzieścia lat byłam częścią tego stowarzyszenia. Publikowaliśmy czasopismo Zdrowe Budowanie i Mieszkanie — nieocenzurowane, techniczne, bezkompromisowe. Pisaliśmy o tym, że piecyki mikrofalowe nie są obojętne. Że sztywna wata w ścianach to nie jest izolacja — to jest worek na kurz i pleśń. Że materiały budowlane mają swoją toksykologię, której nikt na rynku polskim nie chciał wtedy znać.

Mieliśmy największą wystawę ekobudownictwa w Holandii. Francja zaczęła tam przesyłać swoich urzędników, żeby się uczyli. Dlatego dzisiaj Francja buduje najlepsze ekologiczne szkoły w Europie — nie dlatego, że była pierwsza, ale dlatego, że urzędnicza kadra została tam wykształcona dwadzieścia lat temu.

Co to znaczy „zdrowy dom"?

Zdrowy dom to dom, który oddycha. Ściany z hempcrete (konopia, wapno, woda) przepuszczają parę wodną, regulują wilgotność powietrza, filtrują kurz. W zimie trzymają ciepło. W lecie trzymają chłód. Przez pięćdziesiąt lat nie wymagają żadnej interwencji poza tym, co stara chata wymaga: odrobiny szacunku i raz na jakiś czas świeżej warstwy wapna.

„Dwadzieścia lat temu pisaliśmy o toksykologii farb, dzisiaj o toksykologii powietrza wewnątrz domów. Problem się nie zmienił. Zmieniliśmy tylko skalę."

Dom kopułowy dodaje do tego geometrię. Kopuła — sferyczna albo geodezyjna — ma najlepszy stosunek powierzchni do objętości z wszystkich możliwych form. Mniej ściany, więcej wnętrza. Mniej cieplnych strat, więcej komfortu. Powietrze w kopule krąży samo — bez wentylatorów, bez klimatyzacji, bez rachunków.

Analiza działki.

Nie zaczynam od rysowania domu. Zaczynam od działki. Każdy kawałek ziemi ma swoją historię — pole bitewne, gdzie coś wybuchło; miejsce, gdzie ktoś umarł; linia wysokiego napięcia niewidoczna spod ziemi; stary cmentarz przodków. Te rzeczy nie są duchami — są geologią, chemią i biologią, które wpływają na zdrowie mieszkańców przez dekady.

Robię dla klientów analizę przed zakupem działki albo przed projektowaniem. To jest jedyna taka usługa w Polsce. Ludzie znajdują mnie po tym, że ktoś im powiedział: „Basia to sprawdzi". Czasami mówię klientowi: „Nie kupuj tej działki". To też jest projekt architekta — wiedzieć, kiedy powiedzieć nie.

Plus-energetyczne.

Dobry dom nie zużywa energii. Dobry dom produkuje energię — tyle, żeby wystarczyło dla mieszkańców i jeszcze trochę zostało dla sąsiada. Panele fotowoltaiczne, pompa ciepła, rekuperacja, pasywne zyski słoneczne przez duże okna od południa — to są narzędzia. Ale fundamentem jest geometria i materiał. Kopuła z hempcrete jest już w połowie drogi, zanim dołożymy cokolwiek z prądu.

Warsztaty.

Co roku prowadzę warsztaty hands-on. Przyjeżdżają ludzie, którzy chcą sami postawić swój dom, i ludzie, którzy tylko chcą raz w życiu zmieszać wapno z konopią i zobaczyć, jak to pachnie. To jest moje ulubione trzy dni w roku — dom powstaje z tego, co ludzie robią rękami, nie z tego, co architekci rysują w programach.

„Architektura bez rękawów nie ma sensu. Dopóki nie poczujesz wapna na dłoniach, nie zrozumiesz, dlaczego te ściany są lepsze."

Zapraszam do pracowni. Zapraszam na działkę. Zapraszam na warsztat. Zapraszam do rozmowy — nawet jeśli jeszcze nie wiesz, czy chcesz taki dom, a chcesz tylko pytać.